Knack - 28/07/2010 - ANN PEUTEMAN / FILIP NAUDTS

'Ze moeten naar ons luisteren'

Ze geloven in het socialisme, het middenveld en John Crombez. 'Onze partij heeft de inhoud lang verwaarloosd, maar nu is er eindelijk een inhaalbeweging bezig', klinkt het. Freddy Willockx en zijn dochter Sarah over zelfgenoegzame socialisten, schitterende spitsen en dove politici.

Hij werkte aan het begin van zijn carrière voor het ABVV, zij is een coming lady in het socialistische ziekenfonds. Hij heeft in veertig jaar tijd aan ontelbare verkiezingen deelgenomen, zij stond alleen in 2004 op de SP.A-lijst voor het Europees Parlement. Hij heeft net afscheid genomen van de actieve politiek, zij weet niet of ze er wel in wil stappen. Maar één ding hebben Freddy en Sarah Willockx duidelijk gemeen: ze zijn allebei overtuigde socialisten. 'Dat neemt niet weg dat ik heel kritisch sta tegenover de partij. Zeker de laatste jaren', zegt Sarah Willockx. 'Mijn vader ook wel, maar als puntje bij paaltje komt, is hij toch altijd weer een trouwe partijsoldaat. Ik ben veel minder volgzaam.'

Vader en dochter Willockx zijn ook verknocht aan het middenveld, dat volgens hen nog altijd een zeer belangrijke rol te spelen heeft. 'Verstandige politici luisteren naar het middenveld', klinkt het. 'En niet alleen naar dat van hun eigen zuil.'

Freddy Willockx: Toen Sarah net haar diploma had behaald, was ze nochtans niet meteen geneigd om bij de socialistische zuil te gaan werken. Integendeel. Ze was bang dat ze daar te veel zou worden beschouwd als 'de dochter van Freddy Willockx'.

Sarah Willockx: Ik had toen ook niet zo'n positief beeld van de zuilorganisaties. Zeker niet van de vakbond, want ik dacht dat achterkamertjespolitiek daar de gewone gang van zaken was. Het ziekenfonds zag ik al wat beter zitten omdat men daar bezig was met onderwerpen die me enorm boeiden. En dus heb ik er uiteindelijk toch gesolliciteerd.

Freddy Willockx: Maar je hebt je mening over de vakbond ondertussen wel bijgesteld, hè.

Sarah Willockx: Dat klopt. Mijn respect voor de vakbond is gegroeid doordat ik in bepaalde vakbondscentrales zeer professionele mensen heb leren kennen, die op een heel open manier werken en opvallend nuchter naar hun eigen organisatie kijken. Vooral in de sector gezinszorg dan, waar ik in het paritair comité zit.

Freddy Willockx: Zelf heb ik de vakbond destijds van binnenuit leren kennen. In de jaren zeventig was ik algemeen secretaris van het ABVV Sint-Niklaas-Dendermonde, en dat is een echte springplank geweest voor mijn carrière. Want zeker in die tijd waren de sociale organisaties een zeer goede leerschool voor de politiek.

Sarah Willockx: De tijden zijn ondertussen natuurlijk wel veranderd. Toen jij bij de vakbond zat, bestond er nog een exclusieve relatie tussen het socialistische middenveld en de partij. Veel mensen die bij die organisaties werkten, stonden met één teen in de politiek. Je móést ook bijna langs de vakbond of het ziekenfonds passeren om voor de socialistische partij aan de verkiezingen te mogen deelnemen. Daarnaast werd het middenveld ook vaak gebruikt als parkeerplaats voor gebuisde politici.

Freddy Willockx: Toen ik destijds mijn eerste stappen in de politiek zette, was de voorwaarde nog dat je lid was van het socia-listische ziekenfonds, de vakbond en de coöperatieve. Anders kreeg je simpelweg geen plek op een lijst van de socialistische partij. Tegenwoordig ligt dat anders. Nu moeten mensen die op een SP.A-lijst worden gezet soms nog haastig van ziekenfonds veranderen. Al was het maar om een tuinbord met hun verkiezingsaffiche bij het ziekenfonds te mogen zetten.

Sarah Willockx: (verbaasd) Waar slaat dat nu weer op?

Freddy Willockx : Dat is een authentiek voorbeeld! Hier in Sint-Niklaas gebeurd. Het toont in elk geval aan dat de relatie tussen het socialistische middenveld en de partij compleet is veranderd. Gelukkig maar. Die beslotenheid en verwevenheid van vroeger hebben onze partij lange tijd parten gespeeld.

Sarah Willockx: Ook voor het middenveld zelf was dat geen goede zaak. Destijds werd van een diensthoofd bij het ziekenfonds bijvoorbeeld verwacht dat hij minstens militeerde voor de socialistische partij. Dat vragen wij vandaag natuurlijk niet meer van onze mensen. Het is ook ondenkbaar dat wij bij sollicitaties nog voorrang zouden geven aan SP.A-leden. Wel wordt er in zekere mate rekening gehouden met de filosofische achtergrond van de mensen die zich bij ons aanbieden, maar dat is alleen omdat we het belangrijk vinden dat ze in de bedrijfscultuur passen. Wij werven in de eerste plaats medewerkers aan die de nodige kennis en vaardigheden hebben om hun job zo goed mogelijk te doen. Daar hebben ze echt geen partijkaart voor nodig. Ik denk dat die ommekeer er is gekomen toen Guy Peeters de leiding nam en het ziekenfonds helemaal begon te professionaliseren.

Nochtans speelt Guy Peeters al jarenlang een grote rol in de coulissen van de SP.A.

Sarah Willockx: Er wordt naar hem geluisterd, ja. Dat is toch normaal? Hij staat al meer dan twintig jaar aan het hoofd van het ziekenfonds en heeft gaandeweg meer en meer aanzien verworven. Wie vijf generaties politici overleeft, kent natuurlijk wel het klappen van de zweep. Laten we ook niet vergeten dat Guy Peeters een enorme kennis heeft opgebouwd, die de partij zeer goed kan gebruiken.

Freddy Willockx: Die expertise is vandaag de grote kracht van het middenveld. Het is dan ook belangrijk dat de SP.A goede contacten met de middenveldorganisaties onderhoudt en van hun deskundigheid gebruikmaakt. Maar voor alle duidelijkheid: ik pleit zeker niet voor exclusieve banden tussen de socialistische organisaties en de SP.A.

Sarah Willockx: Natuurlijk niet, want een verstandig politicus luistert niet alleen naar zijn eigen zuil. Ik doe mijn job nu elf jaar en in die tijd heb ik zes ministers van Welzijn zien passeren - geen enkele socialist, want tot mijn grote frustratie is welzijn geen prioriteit voor de SP.A. Toen ik begon, in de paars-groene periode, was Mieke Vogels (Groen!) bevoegd voor Welzijn. Zij maakte er een zaak van om zo weinig mogelijk met ons te praten. Want in die tijd wilden de regeringspartijen, ook de socialisten, echt een statement maken: ontzuiling was de boodschap. Daardoor was die paars-groene regering zowel voor ons als voor het christelijke middenveld een heel moeilijke tijd.

Toen later de christendemocraten weer in de Vlaamse regering kwamen, werd eerst Inge Vervotte en daarna Steven Vanackere minister van Welzijn. Vooral Vanackere was zo verstandig om zijn relaties met het middenveld zeer goed te onderhouden. Hoewel hij een duidelijke ACW-signatuur heeft, praatte hij echt niet alleen met de christelijke organisaties.

Maakt de SP.A vandaag voldoende gebruik van de expertise van het ziekenfonds en de vakbond?

Freddy Willockx: Weet je wanneer de partij die kennis het best benutte? Tijdens de hoogdagen van het Sevi, de studiedienst van de partij, in de jaren tachtig. Toen werkte men met werkgroepen waarin onder meer experts zaten uit de universiteiten, de ambtenarij, de ziekenfondsen en de vakbonden. Op die manier wist de partij ontzettend veel expertise te bundelen.

Sarah Willockx: Dat probeert de SP.A nu weer te doen, hè.

Freddy Willockx: Inderdaad, en dat is een van de verdiensten van onze voorzitster Caroline Gennez. Mensen als Vlaams Parlementslid John Crombez en Koen Pelleriaux, de kabinetschef van Vlaams minister van Onderwijs Pascal Smet, proberen de oude methode van het Sevi nieuw leven in te blazen.

Sarah Willockx: John Crombez ken ik goed omdat hij welzijn opvolgt. Hij luistert altijd heel goed, doet daar dan zijn ding mee en moedigt de studiedienst van zijn partij aan om bepaalde thema's aan te pakken.

En dat bent u niet gewend van socialistische parlementsleden?

Sarah Willockx: Laten we zeggen dat het vaak anders is geweest. Dat is trouwens een van de redenen waarom ik vandaag erg kritisch tegen de SP.A aankijk.

Freddy Willockx: Vergeet niet dat mijn partij die inhoudelijke onderbouw jarenlang heeft verwaarloosd. Ten tijde van de Teletubbies stonden vier van onze politici in de top tien van de poppolls. Ze voelden zich sterk, en ze dachten dat er ons niets kon gebeuren en dat we al die knowhow niet meer nodig hadden. Neem Steve Stevaert: dat was zo'n schitterende spits dat hij ook zonder middenveld kon scoren.

Sarah Willockx: Steve Stevaert nam niet alleen afstand van het middenveld maar ook van de kennis die in de partij zelf aanwezig was, want hij is het die het Sevi heeft afgestoten. De verpakking was toen het enige wat telde.

Freddy Willockx: Zolang die spits bleef scoren, trok hij de hele ploeg mee en was er geen probleem. Maar toen hij opstapte, stond de rest van de ploeg daar met lege handen. Pas op, ik was een grote bewonderaar van Steve, hoor. Ook bij het ziekenfonds konden ze trouwens goed met hem opschieten.

Sarah Willockx: (grijnst) Alleen luisterde hij niet altijd even goed.

Freddy Willockx: Steve volgde zijn eigen lijn, en hij had meestal nog gelijk ook. Alleen werd de inhoud en de expertise ondertussen te veel verwaarloosd.

Sarah Willockx : Als politici niet langer luisteren naar mensen die kennis van zaken hebben, krijg je heel rare situaties. Dan vertrekken ze louter vanuit hun eigen referentiekader en doen ze geen moeite meer om dat te verbreden. Daardoor zie je dan beleidsmaatregelen tot stand komen die niet altijd zijn geïnspireerd door een brede kennis van het onderwerp. Dan gaat iemand bijvoorbeeld het beleid op het vlak van dienstencheques uitstippelen op basis van dat ene dienstenchequebedrijf dat hij bij zijn eigen OCMW kent. Zulke toestanden. Ik vind echt niet dat wij als ziekenfonds het beleid moeten bepalen, maar men moet wel naar ons willen luisteren.

Freddy Willockx : Meer nog: de partij moet ervoor zorgen dat de vakbond en het ziekenfonds begrijpen waarom sommige adviezen die zij geven niet kunnen worden gevolgd.

In de aanloop naar 13 juni riep zowel Luc Cortebeeck van het ACW als Rudy De Leeuw van het ABVV op om niet op de N-VA te stemmen. Was dat een brug te ver?

Freddy Willockx: Vooral het politieke gezag van het ACW heeft daardoor een mokerslag gekregen. Want als Luc Cortebeeck zijn veto uitspreekt over de N-VA en de Vlamingen stemmen vervolgens massaal op die partij, dan ondermijnt dat onvermijdelijk de positie van het ACW. Paradoxaal genoeg is het aandeel van het ACW binnen de verschrompelde CD&V nog nooit zo groot geweest als vandaag. Ik hoop dan ook niet dat CD&V nu weer een conservatievere boodschap zal gaan verkondigen uit colère op het ACW. Daar maak ik me wel zorgen over.

De socialistische organisaties hebben zich tijdens de verkiezingscampagne in elk geval terughoudender opgesteld. Rudy De Leeuw is wel redelijk ver gegaan, maar Guy Peeters, die een zeer goede strateeg is, heeft zich stilgehouden. Het is ook dankzij de mobilisatie vanuit het ziekenfonds en de vakbond dat de SP.A er op 13 juni in is geslaagd om haar sociologische minimum nog te behalen.

Sarah Willockx: Wij hebben de mensen echt niet opgeroepen om op de SP.A te stemmen, hoor. Dat is helemaal onze rol niet.

Freddy Willockx: Ik bedoel dat we de militanten hebben laten zien dat de socialistische zuil niet meer verdeeld is. Bij de federale verkiezingen van 2007 was dat wel nog het geval doordat het Generatiepact, dat ernstige spanningen had opgeleverd tussen de partij en de vakbond, nog niet was verteerd.

Sarah Willockx: In 2007 was er ook iets mis met de houding van de partij, hè.

Freddy Willockx: Inderdaad, want in die periode was de partijtop nog veel te zelfgenoegzaam.

Sarah Willockx: (lacht) Ze dachten zelfs dat ze de premier zouden mogen leveren!

Freddy Willockx: Dat was het toppunt van alle stommiteiten. Die campagne waarin Johan Vande Lanotte als kandidaat-premier naar voren werd geschoven, was de slechtste ooit.

In Vlaanderen behalen de traditionele partijen samen geen 50 procent meer. Noopt dat de sociale bewegingen om andere bondgenoten, zoals de N-VA, te zoeken?

Freddy Willockx: Ik weet in elk geval dat Bart De Wever al voor 13 juni informele contacten met het middenveld heeft gehad. En als informateur heeft hij de vertegenwoordigers van die organisaties uitgebreid ontvangen. Ik denk dus niet dat hij zo dom zal zijn om het middenveld te negeren.

Sarah Willockx: De Wever weet echt wel dat er bij ons veel nuttige expertise zit. En hij lijkt alvast minder aversie tegen het middenveld te hebben dan Mieke Vogels destijds.

Een aantal punten waar de N-VA voor staat, gaan wel lijnrecht in tegen de overtuiging van de sociale bewegingen.

Freddy Willockx: Ik neem aan dat veel van die standpunten zullen worden geneutraliseerd door Elio Di Rupo. De PS zal er echt wel voor zorgen dat sommige grenzen niet worden overschreden.

Sarah Willockx: Wij zijn bij het ziekenfonds ook realistisch, hè. Wij zien echt wel in dat de verdeling van sommige bevoegdheden over verschillende bestuursniveaus niet efficiënt is. In mijn eigen sector, de thuiszorg, bijvoorbeeld, is gezinszorg al jaren een Vlaamse bevoegdheid terwijl de thuisverpleging op federaal niveau zit. Mensen die door een verpleegkundige moeten worden gewassen, hoeven daarvoor vandaag geen remgeld te betalen. Maar wie via de Vlaamse dienst Gezinszorg door een zorgkundige wordt gewassen, moet wel een cliëntbijdrage neertellen. Dat is toch totaal onlogisch? Kijk, mij maakt het geen barst uit of die bevoegdheden Vlaams of federaal zijn, zolang ze maar op hetzelfde bestuursniveau worden gebracht. Want dan zouden we de mensen en middelen veel efficiënter kunnen inzetten.

Freddy Willlockx: Daar ben ik het mee eens: er is zeker ruimte om een aantal aspecten van de zorg naar de gemeenschappen over te hevelen.

Luc Van den Brande (CD&V) zei onlangs in Knack dat de so-ciale bewegingen beter een constructieve rol zouden spelen in het onafwendbare communautaire veranderingsproces, in plaats van zich aan het status-quo vast te klampen.

Freddy Willockx: Luc Van den Brande komt zelf uit het ACW, en ik hoop dus dat hij beseft dat de sociale zekerheid op het federale niveau moet blijven om de solidariteit te kunnen behouden. Er is een tijd geweest, zo'n vijftien jaar geleden, dat er onverantwoorde transfers van Vlaanderen naar Wallonië plaatsvonden. Dat ontken ik niet. Maar vandaag blijkt uit alle studies dat daar ondertussen verandering in is gekomen en dat die transfers op zijn minst structureel zijn afgenomen. Het is dus allesbehalve conservatief om te stellen dat de sociale zekerheid federaal moet blijven. Integendeel: dat is een heel progressief standpunt.

Sarah Willockx: Misschien blijkt dat niet altijd uit onze standpunten, maar in de praktijk houdt het socialistische ziekenfonds nu al in verregaande mate rekening met de communautaire realiteit. Op het vlak van dienstverlening hebben wij in Vlaanderen en Wallonië bijvoorbeeld twee heel verschillende poten uitgebouwd.

Freddy Willockx: Wel zie ik bij onze vakbond nog te vaak PS-standpunten opduiken. Vooral tijdens de voorbije federale regeerperiode, toen wij in de oppositie zaten en de PS in de meerderheid, heb ik een paar keer serieus gevloekt. Bij de beoordeling van de begrotingen, bijvoorbeeld. Die leken echt nergens op, maar het ABVV deed alsof ze best aanvaardbaar waren omdat men had kunnen vermijden dat er in bepaalde sectoren werd ingegrepen. Dat is maar een van de redenen waarom ik vind dat de politieke families zo veel mogelijk samen moeten blijven: ofwel samen in de meerderheid ofwel samen in de oppositie. De voorbije jaren hebben we gemerkt dat het geen goede zaak is als de PS meeregeert en wij oppositie voeren. En andersom zou al even moeilijk zijn - al zit zo'n scenario er voorlopig niet meteen in. (lacht)

Volgens Louis Tobback weet de SP.A niet meer waar ze met de samenleving naartoe wil. Bent u het daarmee eens?

Sarah Willockx: Een paar jaar geleden was het ideologische verhaal van de partij inderdaad verschrompeld. Zeker in de tijd dat we nog in de federale regering zaten. Toen was het criterium bij alle voorstellen of die wel onmiddellijk realiseerbaar waren binnen de toenmalige politieke constellatie. Nochtans zou dat de ideologie van een partij niet mogen bepalen.

Freddy Willockx: Toch vind ik dat Louis overdrijft. Het afgelopen jaar heeft de SP.A zich heel goed voorbereid op het Visiecongres van het najaar. Jammer genoeg vonden de verkiezingen een jaar vroeger plaats dan verwacht en waren we niet helemaal klaar. Maar inhoudelijk is er al heel degelijk werk geleverd. ( denkt na) Op dit moment is er bij onze partij veeleer een gebrek aan spitsen dan aan inhoud. Het is dan ook de historische verantwoordelijkheid van Caroline Gennez om op een verstandige manier met de personalia om te springen als we straks in de federale regering zouden stappen.

Ze moet ervoor zorgen dat de juiste mensen op de juiste postjes terechtkomen?

Freddy Willockx: Inderdaad. Stel je voor dat de groep mensen die nu al drie verkiezingen op rij heeft verloren ook de vierde poging zou mogen voorbereiden. Dat kan echt niet. De partij beschikt over nieuw bloed, en dat moet ook worden ingezet. En de oudere generatie? Die moet die nieuwe mensen helpen zonder zelf per se nog een hoofdrol te willen spelen. Het is bijvoorbeeld al heel positief dat ze John Crombez nu fractieleider hebben gemaakt in het Vlaams Parlement. Dat is toch een stapje in de goede richting.

Sarah Willockx: Ik ben echt een fan van John Crombez. Hij is een verstandig man, die dossiers politiek kan vertalen en altijd met kennis van zaken wil praten. Echt een verademing.

Freddy Willockx: Je moet Crombez niet te veel bewieroken, Sarah! Zo leg je onze kaarten al meteen op tafel. (lacht)

©2010 - Roularta Media Group - alle rechten voorbehouden. Geen reproductie zonder voorafgaande toestemming.