De Tijd - 29/07/2010 - Meeussen Guido

Gratis bestaat niet

Gratis bestaat niet

guido meeussen

redacteur ondernemingen

commentaar

Uiteindelijk moet iemand de rekening betalen.

Ruim 1,8 miljoen Vlamingen hebben een abonnement van De Lijn, maar slechts 406.884 betalen daarvoor. Dat betekent dat vier op de vijf abonnementen van De Lijn geen inkomsten opleveren. 'Dat is op langere termijn onhoudbaar', vindt Vlaams Parlementslid Carl Decaluwé (CD&V). Hij kreeg de cijfers van minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits (CD&V).

Die verhouding van één op vijf moet wel gerelativeerd worden. Iedereen in Vlaanderen krijgt automatisch een Omnipas 65+ toegestuurd zodra hij 65 wordt. Dat is een beslissing van de overheid die De Lijn gewoon uitvoert. Het gaat om 1,25 miljoen abonnementen. Als je die niet meetelt, daalt het percentage gratis abonnementen bij De Lijn drastisch.

Overigens gebruikt slechts 56 procent van die gepensioneerden zijn Omnipas. Extra exploitatiekosten brengt dat amper met zich mee. Omgekeerd zouden nauwelijks bijkomende inkomsten gegenereerd worden als de Omnipas betalend wordt, want de meesten hoeven hem niet. Een gepensioneerde gebruikt zijn pas gemiddeld twee keer per maand. Enkel wie geen transportalternatief heeft, zou bereid zijn ervoor te betalen.

Het echte debat gaat echter niet enkel over gratis abonnementen, maar over de efficiëntie van het Vlaams openbaar vervoer en de prijs die de overheid daarvoor wil betalen. Meer dan een decennium geleden introduceerde Steve Stevaert (sp.a) lagere tarieven, basismobiliteit voor iedereen en het derdebetalerscircuit, waarbij gemeenten het openbaar vervoer van hun inwoners financieren.

Dat tot op vandaag onveranderde beleid creëerde een gigantische aangroei van het aantal reizigers, maar kelderde de dekkingsgraad - de verhouding tussen de eigen ontvangsten en de bedrijfskosten. Die zakte tot 15 procent. De Brusselse MIVB haalt 52 procent. Het gevolg is dat Vlaanderen vorig jaar 836 miljoen betaalde om het exploitatietekort op te vangen.

Gratis of goedkope bussen of trams zijn dus gratis of goedkoop voor de reiziger, maar niet voor de belastingbetaler. Uiteindelijk moet iemand de rekening betalen. Die dekkingsgraad kan je enkel optrekken - en de overheidsbijdrage dus verlagen - door de tarieven te verhogen en/of fors in de kosten te snoeien.

Maar ondanks de begrotingsperikelen heeft de regering haar genereuze beleid niet aan banden gelegd. Wel moet De Lijn sinds dit jaar efficiënter omspringen met de middelen die ze krijgt, door de exploitatie te optimaliseren zonder evenwel aan de basismobiliteit te raken. Dat moet 52 miljoen euro opleveren.

Aan de inkomstenzijde mogen de tarieven vandaag enkel de inflatie volgen. Tenzij de overheid het roer omgooit. Momenteel onderhandelt ze met De Lijn over een nieuwe beheersovereenkomst. Een unieke kans om meer evenwicht te brengen tussen inkomsten en uitgaven. De reizigersstatistieken zullen er misschien onder lijden, de mobiliteit in Vlaanderen zeker niet.

©2010 - De Tijd - alle rechten voorbehouden. Geen reproductie zonder voorafgaande toestemming.